Hoe anders was het toen ik zeg twee jaar geleden bij Anita begon. Ik was gefrustreerd en uitgeblust en had het gevoel geen vat te hebben op mijn leven. Ik had totaal geen regie over mijn leven. Ik ervoer soms enorme spanningen die zich uitte in hoofdpijnen, en het was soms alsof ik geen contact meer had met mezelf. Voor mij was de stap naar Anita het laatste wat ik wilde investeren en als dat niets zou opleveren moest ik mijn leven maar drastisch aanpassen en anders indelen. Gelukkig bleek er een weg naar boven. Het eerste jaar werd ik mij bewust van een aantal belangrijke life-events. Deze gebeurtenissen waren mij al wel bekend en dat ze een grote invloed hebben gehad ook, maar ik had nooit begrepen waarom dat zo was. Het werd me duidelijk dat bepaalde gebeurtenissen, zoals de verhuizing van Putten naar Drachten net voor mijn pubertijd, misschien wel blijvende schade heeft kunnen achterlaten. De metafoor van de blokjes liet dat destijds mooi zien. Het leven bestaat uit een stapel blokjes. De blokjes staan voor gebeurtenissen en de manier waarop ze zijn opgestapeld voor hoe de gebeurtenissen zijn ‘geland’. Bij niemand is de stapel mooi recht. Een ieder heeft een onregelmatige toren van blokjes, echter zolang de toren uit zichzelf rechtop blijft staan is er contact van boven naar onder. Bij mij was het blokje dat de verhuizing uitbeeldde volledig uit het lood geslagen, het zweefde er als het ware naast. Dit verklaarde mijn gevoel van soms geen contact kunnen hebben met mezelf, immers de verbinding was verbroken. Het romantiseren van ‘het kind’ in Putten en het negatieve beeld van ‘de adolescent’ in Drachten, zorgden voor onrealistisch en bijna puberaal gedrag vanuit mijn onderbewustzijn. Ik merkte dit gedrag vaak wel op bij mezelf en kwam dan in een neerwaartse spiraal terecht van afkeuring. Ik baalde van dit gedrag maar had geen ‘tools’ om het anders te doen, het om te zetten in ander meer constructief gedrag. Vanaf dat moment zijn we bezig gegaan mij te leren bepaalde ‘tools’ in te zetten in situaties die spanningen opriepen. Langzaam kreeg ik meer zelfvertrouwen om bepaalde keuzes te maken maar ik bleef erg onzeker. De ommekeer kwam toen ik me bewust werd van mijn sensitiviteit. De impact van dit gegeven is, nog steeds, enorm. Het maakte de keuze om een medicijn te slikken om de dagelijkse indrukken die ik binnen laat komen, te dempen, een stuk gemakkelijker. Sinds ik medicijnen slik gaan de ontwikkelingen heel erg snel de positieve kant op. Ik heb het gevoel in een auto te zitten die tien jaar lang met brullende motor en gierende banden aan een zware ketting heeft gelegen. De auto spoot alle kanten op maar kon alleen maar rondjes draaien om het bevestigingspunt heen en de afstand werd beperkt door de lengte van de ketting. Door de medicijnen lijkt die ketting ineens losgeslagen te zijn. Het is niet moeilijk in te beelden wat er dan gebeurt. Inmiddels zit ik achter het stuur van de auto en ben ik in staat zelf de richting te bepalen. Dat geeft een enorm goed en volwassen gevoel. Het is alsof ik completer ben geworden, meer solide. Inmiddels heb ik nu wel aan een aantal situaties meegedaan op mijn werk waarvoor ik de afgelopen jaren ben weggelopen. Dat geeft aan de ene kant een behoorlijke kick en aan de andere kant weer nieuwe mogelijkheden om te groeien. Ik merk dat ik hunker naar groei.

Nieuwe doelen

Ik wil dus groeien en een nieuw onderwerp waar ik momenteel erg mee bezig ben en dat zich hiervoor leent,  is het effectbesef. Het effect van mijn gedrag op anderen, thuis en op mijn werk. Dat is waar ik de komende tijd aan wil werken. Aandachtspunt voor mij is en blijft wel om met beide benen op de grond te blijven staan, tijdig mijn rust te nemen en contact met mezelf te houden. Het accepteren en integreren van mijn sensitiviteit vooral op mijn werk, is ook een belangrijk proces. Hoe kan ik positief gebruik maken van mijn sensitiviteit? Hoe kan ik dit inzetten? Ook hier weer een ‘ regie-kwestie’, zo lijkt het. In het bijzonder werkgerelateerde situaties behandelen zodanig dat ik in staat ben het in een ander perspectief te zetten, in staat ben tijdig de regie in handen te nemen voordat er frustratie en onvermogen ontstaat.

Emoties spelen, gevoel benoemen, even de rol van mijn vader en moeder onder de loep nemen en klaar is Kees.

Dacht ik.

Misgedacht.

Psychodrama laat een mens weliswaar een rol spelen, of beter gezegd: een roldoen, maar dan wel een rol die in zijn of haar persoonlijkheid besloten ligt. En vaak is dat “besloten” ook inderdaad letterlijk “besloten,” heb je eigenlijk geen idee dat die rol, dat deel van je persoonlijkheid, er überhaupt is. Laat staan dat die zo’n invloed op je denken, voelen en handelen kan hebben.

Persoonlijk was ik aangenaam verrast door het effect dat psychodrama op mij had. Ik vond het prettig in en met een groep te werken, omdat je op deze wijze ook dingen ziet, leert en herkent van anderen. Het is een vorm van therapie die mij in liet zien waarom, en vanuit welke rol, ik in bepaalde situaties reageerde zoals ik reageerde. En waarom die reacties, die ik weliswaar bij mezelf vaststelde maar waar ik tegelijkertijd maar zo weinig invloed op leek te hebben, zo hardnekkig waren. Soms kwamen ze voort uit zelfbescherming, soms uit pijn vermijden, soms uit verdringing. Met deze manieren van reageren had ik mij ooit staande weten te houden, in situaties waarin dergelijke reacties logisch of gepast waren. Maar later, toen de oorspronkelijke aanleiding er al niet meer toe deed, waren deze reacties er nog steeds. En soms waren ze van “redders” veranderd in “lastpakken.”

Vanaf dat ik een klein meisje was had ik bijvoorbeeld altijd te horen gekregen dat ik zorgzaam moest zijn, en voor anderen een steun en toeverlaat (dat hoorde nu eenmaal zo, voor meisjes). Tegelijkertijd mocht ik niet janken of zeuren. Ik ontwikkelde dus gedrag dat mij prima voor anderen liet zorgen, maar waarin ik mijn eigen emoties “in de koelkast zette.” Een ongenaakbare Florence Nightingale. Toen jaren later mijn zoontje werd geboren, en een half jaar na zijn geboorte een erfelijke afwijking werd vastgesteld die veel zorgen en verdriet met zich meebracht, pikte ik deze rol meteen weer op. Niemand die zo goed voor mijn zoontje kon zorgen als ik – en niemand bij wie ik met mijn eigen angst, zorg en verdriet terecht kon, althans niet binnen mijn gezin.

Psychodrama liet mij inzien hoe ik mijn man en andere kinderen buitensloot, hoe ik van mijn ferme houding een ondoordringbaar harnas had gemaakt. Door een opstelling te maken van mijn familieleden en emoties, belichaamd door de andere groepsleden, werd het me opeens zonneklaar waarom ik me vaak zo eenzaam en zo moe voelde. Zij konden mij “vertellen” op welke manier ze mij beïnvloedden. Door een paar veranderingen in de constellatie te maken zag ik in welke (kleine!) dingen ik anders kon doen, waardoor er tegelijkertijd ruimte en nabijheid in de gezinssituatie ontstond. Het heeft me zachter en ontvankelijker, en ook flexibeler gemaakt.

Want “denken in vastgeroeste patronen” wordt vaak verward met “feit” – en dat zou inhouden dat er niets meer te veranderen valt. En niets is minder waar: door psychodrama heb ik leren inzien dat het wel degelijk mogelijk is mijn eigen (manier van) denken, doen en voelen te onderzoeken en te veranderen – van binnenuit.Geen aangeleerd nieuw gedrag, maar een nieuwe manier van rolvervulling door inzicht, groei en innerlijke harmonie.

Toen er twee jaar geleden een crisis in mijn relatie ontstond, was het voor mij duidelijk waar ik hulp moest vragen. Enkele jaren eerder namelijk, had ik voor mijn opleiding bij Anita ‘leertherapie’ gevolgd, zowel in een groep als individueel. Hier maakte ik voor het eerst kennis met de therapievorm psychodrama. Tijdens deze leertherapie sessies heb ik veel over mijzelf geleerd. Het heeft mij steviger gemaakt. Daardoor kan ik mijn werk als hulpverlener beter uitvoeren, aangezien ik daarin zelf toch belangrijk gereedschap ben.

Het krachtige van psychodrama vind ik, doordat er evenveel aandacht geschonken wordt aan lichaamstaal en symboliek als aan het gesproken woord, het onderbewuste zichtbaarder wordt. Al die gedachten en gevoelens die we onszelf niet toestaan komen via de kanalen waar we niet zo veel controle over hebben toch naar buiten. Anita pikt deze signalen feilloos op en gaat daar mee aan de slag. Soms heel confronterend, maar vaak ook opluchting omdat er zoveel duidelijker wordt.

Mijn man en ik hadden tijdens onze relatie van 22 jaar ondertussen al aardig wat onbewust met onze ‘goede gesprekken’ toegedekt en onderdrukt. Zo overtuigden we lange tijd elkaar, onze omgeving en onszelf dat we een goede relatie hadden. Totdat ik verliefd werd op een ander en er allerlei emoties losbarsten die we niet meer konden verklaren. Er ontstonden er grote twijfels of onze relatie nog wel levensvatbaar was of niet.

Juist omdat we zo goed met elkaar konden praten, was psychodrama voor ons een goede methode om te onderzoeken hoe dit alles heeft kunnen gebeuren. We zijn afwisselend individueel en samen met Anita aan de slag gegaan. Vooral het gebruik van symbolen, het ruimtelijk maken, het verwisselen van plaats en de observaties van Anita zijn erg waardevol geweest.

Ik heb de sessies bij Anita ervaren als een grote verrijking van mijn leven. Ik ben er zowel in mijn autonomie als in mijn verbondenheid met mijn man erg door gegroeid. Anita is er altijd vol aandacht, werkt zeer zorgvuldig, is erg integer en heeft een warme persoonlijkheid.

Toen mijn huwelijk in een heftige crisis belande heb ik besloten om hulp te vragen.
Ik zat emotioneel op slot en was mijzelf in mijn huwelijk kwijtgeraakt.
Mijn vrouw kende Anita en haar wijze van therapie geven goed.
In het verleden was ik al eens bij een psycholoog geweest en dat was niet goed bevallen.
Omdat ik bij hem rationeel veel kon verklaren en/of weerleggen, was ik geen therapie nodig.

Na een schijnbaar goed huwelijk bleek mijn vrouw verliefd te zijn geworden op een persoon uit haar jeugd.
Voor mij was dit een zodanige grote emotionele aardbeving, waarbij ik letterlijk de basis van mijn leven voelde wegzakken.
Ik wist dat ik hier hulp bij nodig was en ondanks mijn sceptische gevoelens betreffende psychodrama heb ik contact met Anita gezocht.
Anita gaf mij de leiding over mijn therapie (individuele en relatie therapie) en met haar maakte ik de grootste reis van mijn leven.
Ik heb eigenschappen ontdekt waarvan ik niet wist dat ze bestonden, onderwerpen die ik graag wilde vermijden kwamen juist aan bod.
Anita lette heel goed op mijn non-verbale communicatie en ik begreep dat deze wijze van communiceren het eerlijkste was.
Ik leerde over het gebruik, maar ook misbruik van mijn energie, het zien van de signalen die anderen afgeven, mijn onzekerheden.
Het belangrijkste was dat ik mijzelf weer ging respecteren, balans kreeg in mijn leven en weer actief kon genieten.
Psychodrama heeft veel dat vast zat, los gemaakt en elke dag wordt de puzzel completer.
De sessies met Anita zijn voor mij erg waardevol geweest, de relatie met mijn vrouw maar ook met mijn kinderen is erg gegroeid.

In gesprekken vertel je over de dingen die je bezighouden. Bij De Rolwissel werd ik uitgenodigd mijn ervaringen, gedachten en gevoelens uit te beelden en er mee in gesprek te gaan.

Ik leerde datgene wat er zich in mijn hoofd afspeelt voor even buiten mijzelf te plaatsen en er van een afstandje naar te kijken, toe te spreken en te bevragen.

De anderen in de groep helpen mee door de rol van het gevoel, de ander of mijzelf op zich te nemen. Met als belangrijke toevoeging dat zij niets op eigen houtje doen. Ik ben de regisseur van mijn drama. Op zichzelf al een bijzondere ervaring, omdat het mij leerde dat het goed is mijn leven in eigen hand te nemen. Te vaak stelde ik mij op alsof ik slechts een rol speelde in het leven van een ander.

Niet in iedere sessie speelde ik de hoofdrol (protagonist). Regelmatig speelde ik een rol (antagonist) in het drama van een ander. Dit meespelen in andermans speldrama heb ik eveneens als zeer leerzaam ervaren.

Het me inleven in de mij toebedeelde rol gaf me de gelegenheid verschillende houdingen (attitudes) te oefenen. En zo bepaalde kanten van mezelf uit te vergroten.

Ik ben niet alleen maar een aardige vrouw, ik heb m’n schaduwkanten – al verbloem ik die liever. Het inleven en uitbeelden van bepaalde karakters of emoties leerde mij die aspecten van mezelf onder ogen te zien en toe te laten. Daarbij heb ik de omgeving als heel veilig ervaren, ook al omdat er niet geoordeeld werd; alles mag er zijn.

Kortom, ik heb mij kunnen ontdoen van de nodige ballast en voel me daardoor lichter, speelser en vrijer.

Door een opleiding kwam ik in contact met psychodrama en Anita Naus. Ik heb toen besloten om bij haar in therapie te gaan. Als maatschappelijk werker en door mijn eigen verleden had ik al de nodige ervaring met therapie en hulpverlening. Ik wist daardoor ook al veel van mezelf, had geleerd situaties anders aan te pakken, of geleerd er anders over te gaan denken. Maar dit inzicht en praten over maakte soms ook dat ik mijn gevoelens heel goed kon verstoppen en mezelf kon verschuilen. Het mooie én pijnlijke bij psychodrama is dat dit niet meer lukt!

De werkvormen bij psychodrama confronteerden mij meteen met dieper liggende gevoelens. Ik heb door het werken met diverse symbolen (stoelen, poppen, stenen, muziekinstrumenten, ballen) écht contact kunnen maken met allerlei emoties die ik soms diep weggestopt had. Een eye-opener voor mij was dat ik in het nu (als het even iets te spannend voor mij wordt) terugval op het overlevingsmechanisme van het ‘kleine meisje’. Het ‘kleine meisje’ dat in een hele moeilijke gezinssituatie is opgegroeid en uit lijfsbehoud zich vaak onzichtbaar heeft gemaakt en veel verantwoordelijkheid op zich nam om haar moeder te helpen het gezin bij elkaar te houden. Ik was me er niet van bewust dat in mijn dagelijks leven ik nog heel vaak reageerde vanuit dit ‘kleine meisje’. Het is voor mij een heel intensief en emotioneel proces geweest om contact te maken met dit ‘kleine meisje’ en haar te kunnen accepteren.

Toen ik dat uiteindelijk kon, ben ik innerlijk heel veel rust en zachtheid gaan ervaren. Een innerlijk roofbouwproces van jaren is gestopt. Ik hoef mij nu niet meer groter of kleiner te maken dan ik in werkelijkheid ben en voel mij veel meer opgewassen/volwassen in het aangaan van allerlei dagelijkse confrontaties. Door psychodrama ben ik veel beter in staat om dichter bij mijn gevoel te leven, mijn gevoelens serieus te nemen en situaties niet mooier te maken dan ze in werkelijkheid zijn. Ik zit weer goed in mijn energie en voel mij lekker in balans.

Een cliënt